Bertha Ngumbi (sağda), kızları Esther (solda) ve Faith ile birlikte.
Aile fotoğrafı
başlığı gizle
başlığı değiştir
Aile fotoğrafı
Tatlı annem Bertha Ngumbi tanıdığım en nazik kadınlardan biri.
Ama Kenya’da dört kardeşle büyüyen bir çocukken onun nezaketi beni rahatsız ediyordu. Kardeşlerim – üç kız kardeş ve vefat eden bir erkek kardeş – aynı şeyi söylüyor.
Annem bizi her zaman hazırlardı ve evimize gelen herkese siyah çay ikram ediyoruz. Beklenen ya da habersiz bir ziyaretçi, yakın bir akraba ya da oradan geçen, biz çocuklar için yabancı biri olup olmadığı önemli değildi.
Öğle veya akşam yemeği sırasında beklenmedik ziyaretçiler gelirse annem onları bize katılmaya davet eder ve onlara hizmet etmemizi isterdi.
Sadece bu da değil, bir yemeğe fazladan misafir gelmesi herkes için daha az yemek anlamına gelecektir.
Genç ve bencil halim mutlu değildi.
Kız kardeşim Faith bana annemizin aslında biz çocuklara yemeğimizi bırakıp misafirlere çay hazırlamaya gittiğini hatırlattı. O da bu ziyaretçilerden nefret ediyordu. Kız kardeşlerim, bu yabancılardan bazılarının yemek vakti gelerek annemin nezaketinden yararlandıklarını düşündüklerini söyledi.
Faith, yeterince yakacak odunumuz olmadığı veya yağmur yağdığı ve yakacak odunların ıslak olduğu günlerde özellikle ne kadar sinirlendiğini hatırlıyor; bu da çay için su kaynatmayı daha da zorlaştırıyordu.
Kalbimin değişimi
Yıllar sonra, Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşayan ve öğretmenlik yapan bir yetişkin olarak farklı bir bakış açısına sahibim.
Annemin nezaketi beni çok etkiledi. Kendi ihtiyaçlarımı karşılamakta zorlandığım zamanlarda bile, kız kardeşlerim ve rahmetli ağabeyimin çocukları başta olmak üzere, sıradan tanıdıklarım ve yabancılar da dahil olmak üzere, yardımıma ihtiyacı olan herkese yardım etmeye çalışıyorum.
Her ne kadar ziyaretçiler Illinois’deki evime habersiz olarak nadiren uğrasalar da, eğer böyle bir şey olsaydı, ben de tam olarak annemin yaptığını yapardım: çay ikram eder ve elimde ne varsa paylaşırdım.
Ah, ben sadece insanları değil kuşları da besliyorum. (Nazik annem bile kuşların beslenmesine şaşırıyor; ABD’de kuş besleyicilerimizin olduğunu anlayamıyor)
Her zaman annemin nezaketinin kökenlerini merak etmişimdir. Nereden geldi? Peki, bizlerin (çocuklarının) başkalarına karşı bu cömert nezaket karşısında yetersiz kaldığının farkında mıydı?
Bu gizemi çözmek istedim, bu yüzden onu aradım. Ona nezaketinin nereden geldiğini sordum.
Ve bunun aslında bir gizem olmadığı ortaya çıktı. Nezaketinin sonunda benim nezaketimi alevlendirdiği gibi, o da cömert ruhu için annesine – büyükanneme – teşekkür ediyor.
Büyürken annemin sekiz kardeşi vardı. (Ailenin “yedekli bir basketbol takımı” olduğunu söylüyor.) Bazen çocuklar okuldan öğle yemeği için eve gelirlerdi – Kenya’daki uygulama buydu – ancak yiyecek hiçbir şey olmadığını anlarlardı çünkü annemiz öğle yemeğini yoldan geçen insanlara vermişti. Belki bu yabancılar aç ve yorgun görünüyorlardı. Kesinlikle uzun bir yol kat etmişlerdi. Bu yüzden TAnnesinin kendi çocukları için hazırladığı tatlı patatesler onlar gelinceye kadar bitmişti.
Ama yarım gün okulda kaldıktan sonra annem ve kardeşleri de acıkmıştı. Yiyecek bir şey olmadığında bazen hayal kırıklığından ağladıklarını hatırlıyor. Bazen anneleri öğle yemeği için muz almaları için onlara biraz para verirdi. Ve hiç para olmadığında, yemek için komşunun çiftliğinden şeker kamışı toplamalarını isterdi.
Etrafta yetecek kadar yiyecek olunca annemin annesi sadece çocuklarını değil arkadaşlarını da doyururdu.
Annemin kardeşlerimi ve beni büyüttüğü yıllara ilerleyin. Sordum: Nezaketinize kızdığımızı biliyor muydunuz?
Yapmadığını söyledi. Kendi annesinin geleneğini takip ediyordu ve önemli olan da buydu. Kilise veya cemaatindeki ailelerin aç olduğunu öğrendiğinde onları evimize davet ederdi. “Yardımcı olabilirsem nasıl aç kalabilirler ya da sıkıntı yaşayabilirler?” dedi.
Yani evet, çocukken annemin cömertliği beni heyecanlandırmıyordu. Ama şimdi bunun nasıl ortaya çıktığını tamamen anlıyorum ve bunun beni nasıl etkilediğini biliyorum.
Bana, kardeşlerime ve nezaketiyle dokunduğu binlerce olmasa da yüzlerce insana ektiği şefkat ve empati tohumları için sonsuza kadar minnettarım.
Kendi çocuklarının kırgın olduğunu bilseydi alışkanlıklarını değiştirir miydi diye sordum. Bana asla değişmeyeceğini, hiçbir şeyin onu başkalarına karşı nazik olmaktan alıkoyamayacağını söyledi: “Bunu tekrar tekrar yapardım.”
Esther Ngumbi, Illinois Urbana-Champaign Üniversitesi’nde entomoloji ve Afro-Amerikan çalışmaları alanında yardımcı doçenttir.
OKUYUCU ÇAĞRISI: Annenizin nezaketiyle ilgili paylaşmak istediğiniz bir hikayeniz var mı? Şuraya gönder: globalhealth@npr.org. Gelecekteki bir hikayede kullanabiliriz.
